Epictetus was een Grieks wijsgeer die in de eerste eeuw van onze jaartelling leefde. Hij was stoïcijn en aanhanger van het praktikalisme, dat er van uitgaat dat een goed inzicht juist handelen waarborgt. Van de stoïcijnen zijn slechts de teksten van Epictetus, keizer Marcus Aurelius en van Seneca bewaard gebleven. Net zoals Pythagoras en Socrates liet Epictetus zelf geen geschriften na. Wij danken de overlevering aan de uitgebreide notities van zijn leerling Arrianus.
Volgens Epictetus dient de filosofie vooral in de praktijk te worden toegepast teneinde een beter mens te worden. Wij moeten allereerst nagaan wat wel en wat niet in onze macht staat en ons van het laatste onafhankelijk maken. Epictetus was een realist, want hij laat ons inzien dat het nutteloos is om tegen windmolens te vechten. Hij zei: 'Feiten zijn als feiten niet te veranderen, dat is hun realiteit. Wat kan veranderen zijn onze meningen omtrent de feiten en onze wijze van observeren.'

Goed doen en de anderen helpen, is onze taak.
Wij zijn allen broeders. Iemand is niet Athener of Korinthiër, maar wereldburger.

Niet de dingen verontrusten ons, maar onze voorstellingen van de dingen.
Als wij dus tegenwerking ondervinden, in de war zijn of gekwetst worden, moeten wij nooit een ander beschuldigen, maar onszelf, dit wil zeggen: onze eigen denkbeelden.

Wie bemachtigd heeft wat hij hevig verlangde, haalt daar geen voordeel uit.
Zolang je vurig naar iets streeft, spiegelt je verbeelding je alle zaligheid voor als je maar je doel bereikt. Maar als je zover bent, koelt je koorts niet af. Je blijft de speelbal van je begeerte naar alles wat je niet bezit en waarvan je denkt dat het je eindelijk zal kunnen verzadigen.Vrijheid verover je nu eenmaal niet door alles te bezitten wat je beheert, maar door niets meer te begeren.

Beweringen zoals: "ik ben rijker dan jij, dus ben ik je meerdere",
of:" ik spreek veel vlotter dan jij, dus ben jij mijn mindere", missen elke logica.
Een logische gevolgtrekking zou zijn: "ik ben rijker dan jij, dus is mijn bezit groter",
of "ik spreek vlotter dan jij, dus is jouw taalvaardigheid geringer".
Maar strikt genomen hebben rijkdom of spreekvaardigheid niets te maken met enige rangorde onder de mensen.

Wat moet een man die wijzer worden wil in de allereerste plaats doen?
Al zijn eigenwaan overboord gooien.
Duidelijk is dat je niets kan leren als je denkt alles al te weten.'

'Wens niet dat wat er gebeurt, gebeurt zoals jij het wilt,
maar wens dat het gebeurt zoals het moet gebeuren
en je zult gelukkig zijn;'

Wat men ook van je zegt, schenk er geen aandacht aan: want dat heb je niet meer in handen.

Het een kenmerkende houding van een niet-filosoof om nooit heil of onheil in zichzelf te zoeken, maar buiten zichzelf. Het is een filosoof eigen om alle heil en onheil in zichzelf te zoeken. De kenmerken van iemand die zich in wijsheid ontwikkelt, zijn:
hij kleineert niemand, hij prijst niemand, hij uit geen verwijten of beschuldigingen, hij spreekt niet over zichzelf als zou hij iemand van betekenis zijn of als zou hij iets weten.
Wanneer iets hem hindert of in de weg staat, wijt hij het aan zichzelf.
Wanneer iemand hem prijst, dan glimlacht hij daar in zichzelf over;
wanneer iemand hem kleineert, verdedigt hij zich niet.
Hij loopt rond zoals zieken dat doen: erop bedacht de herstellende lichaamsdelen niet te bewegen voordat zij hun krachten herwonnen te hebben. Alle begeerten heeft hij laten varen en hij heeft zijn afkeer uitsluitend beperkt tot het tegennatuurlijke van de dingen die in onze macht staan. Hij benadert alles ontspannen. Het maakt hem niet uit of hij een dwaze of domme indruk maakt, kortom hij waakt over zichzelf als over een listige vijand.

'Welke positie zal ik bekleden binnen de gemeenschap?'
De positie die jou toekomt door erop toe te zien
dat je tegelijk loyaal en respectabel blijft.
Maar als je de gemeenschap wil dienen
en daarbij die kwaliteiten verliest,
hoe kan je haar dan dienen als je uiteindelijk
onbeschaamd en onbetrouwbaar bent geworden?

Hoe lang zult ge nog uitstellen uzelf alleen het beste waard te achten en nooit in strijd met de Rede te handelen?
Ge hebt de principes vernomen waaraan ge u moet houden en ge hebt u er toe verplicht. Op welke leermeester wacht ge dus nog aan wie ge uw ontwikkeling zoudt kunnen overlaten? Ge zijt geen kind meer, maar een volwassen mens. Indien ge nu onachtzaam zijt en het u gemakkelijk maakt en het altijd bij voornemens laat en van de ene dag op de andere uitstelt om aan uzelf te werken, zult ge zelfs niet merken dat ge geen vorderingen maakt. En ge zult altijd een leek blijven zowel bij leven als bij dood. Acht uzelf dus eigenlijk waardig te leven als een volwassene die zich ontwikkelt en laat alles waarvan ge weet dat het goed is de onschendbare wet voor u zijn.
Indien iets moeilijks, iets plezierigs, iets eervols of iets vernederends op uw weg komt, bedenk dan dat het juist nu de tijd is te strijden, alsof de Olympische Spelen nu voor u liggen. Uitstellen is niet meer mogelijk. Het komt op een enkele dag of op een enkele handeling aan of ge uw ontwikkeling verliest of behoudt. Op deze wijze werd Socrates tot wat hij was: door in alle omstandigheden aan niets anders dan de Rede vast te houden. Ook al zijt ge nog geen Socrates, toch dient ge te leven met de wens Socrates te zijn.

 Bibliografie:
 - Encheiridion, handboekje van Epictetus.
    Stichting Ars Floreat.
 - Over geluk, Epictetus:
   Kalligrafie Claude Mediavilla, vertaling Patrick Lateur
   ISBN 90 599 50038-NUR728
 - Epictète et la sagesse stoïcienne.
   Jean-Joël Duhot
   ISBN 2-226-13632-0